Każdy wspólnik spółki jawnej może z ważnych powodów żądać rozwiązania spółki przez sąd, co wynika z art. 63 § 1 Kodeksu spółek handlowych (dalej: k.s.h.). Przepisy nie określają, co należy rozumieć pod pojęciem „ważny powód”. „Ważne powody”, które uzasadniają żądanie wspólnika do rozwiązania spółki przez sąd powinny być określone w umowie spółki jawnej.

„Ważnym powodem” może to np. chęć rozpoczęcia przez wspólnika spółki jawnej działalności na własny rachunek. Jeżeli ważny powód zachodzi po stronie jednego ze wspólników, sąd może na wniosek pozostałych wspólników orzec o wyłączeniu tego wspólnika ze spółki (art. 63 § 2 k.s.h.). Umowa spółki jawnej nie może przewidywać innych postanowień, niż przewidują to wymienione wyżej przepisy k.s.h. Oznacza to, że umowa spółki jawnej nie może wyłączać prawa wspólnika spółki jawnej do żądania rozwiązania spółki z ważnych powodów, jak też uniemożliwiać prawo wyłączenia wspólnika spółki przez sąd, bo w takich przypadkach jest nieważna.

Dowiedz się: Czym jest oferta publiczna akcji i prospekt emisyjny?

Jeżeli spółka jawna składa się z dwóch wspólników i po stronie jednego z nich zaistnieje powód rozwiązania spółki, sąd może przyznać drugiemu wspólnikowi prawo do przejęcia majątku spółki z obowiązkiem rozliczenia się z występującym wspólnikiem (art. 66 k.s.h.). W przypadku wystąpienia wspólnika ze spółki wartość udziału kapitałowego wspólnika określa się na podstawie osobnego bilansu, który uwzględnia wartość zbywczą majątku spółki (art. 65 § 1 k.s.h.).