Nabycie udziałów własnych w celu umorzenia bez obniżenia kapitału zakładowego ("buy-back")

Tylko spółka z o.o.

W aktualnym stanie prawnym konstrukcję nabycia przez spółkę własnych udziałów w celu umorzenia bez obniżania kapitału zakładowego spółki (tzw. „buy-back”) można zastosować wyłącznie w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością. Podstawowa regulacja w tym zakresie zawarta jest w art. 199 § 6 w związku z art. 200 § 1 in fine Kodeksu spółek handlowych (dalej „k.s.h.”). Warto wspomnieć, że pod rządami rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (dalej „k.h.”), konstrukcja powyższa możliwa była do zastosowania także w spółce akcyjnej, na podstawie art. 363 § 2 k.h. Obecnie jednak umorzenie akcji w spółce akcyjnej wiąże się zawsze z obniżeniem kapitału zakładowego.

Zobacz: Zbywanie udziałów spółki z o.o. - ograniczenia

Umorzenie z zysku- również z lat ubiegłych

Omawianą konstrukcję należy uznać jako nabycie udziałów, z późniejszym zastosowaniem kwalifikowanej postaci dobrowolnego umorzenia kapitału zakładowego. Jego kwalifikacja polega na tym, że ustawodawca wskazuje jednoznacznie na źródło pochodzenia środków na wypłatę wynagrodzenia dla wspólnika za nabyte przez spółkę udziały, w celu późniejszego ich umorzenia. Źródłem tym jest czysty zysk spółki, a nie środki z kapitału zakładowego. Biorąc pod uwagę, że ustawodawca nie zdefiniował pojęcia „czysty zysk”, celowe wydaje się bliższe wyjaśnienie tego sformułowania. Rozważyć należy, czy pod pojęciem tym kryje się wyłącznie zysk osiągnięty przez spółkę w ostatnim roku obrotowym, który został przeznaczony do podziału pomiędzy wspólników stosownie do art. 192 k.s.h., czy też oznacza ono środki finansowe pochodzące zarówno z zysku spółki za rok ostatni, jak i zysk za ubiegłe lata obrotowe, który nie został zgromadzony na funduszach celowych, wyłączających możliwość odmiennego wykorzystania środków.