Przez uprawnienia kontrolne należy rozumieć możliwość żądania informacji i wyjaśnień. Nadzór zaś obejmuje – poza uprawnieniami kontrolnymi – także możliwość podejmowania decyzji, które wiążą kontrolowanego.

Kontrola w spółce z o.o.

• Uprawnienia kontrolne wspólników.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością zaliczana jest do spółek kapitałowych. Ma jednak pewne elementy charakterystyczne dla spółek osobowym. Należy do nich przysługujące wspólnikom prawo indywidualnej kontroli spraw spółki. Wynika ono z art. 212. § 1 kodeksu spółek handlowych, zgodnie z którym prawo kontroli służy każdemu wspólnikowi. W tym celu wspólnik lub wspólnik z upoważnioną przez siebie osobą może w każdym czasie przeglądać księgi i dokumenty spółki, sporządzać bilans dla swego użytku lub żądać wyjaśnień od zarządu. 

W związku z tym wspólnik, który ze względu na brak wiedzy z zakresu rachunkowości lub prawa nie jest w stanie samodzielnie dokonywać czynności kontrolnych, może przybrać w tym celu zaufaną osobę,  np. księgowego lub prawnika.  Chociaż nie wynika to bezpośrednio z przepisów kodeksu, przyjąć należy, że osoba upoważniona przez wspólnika może przeglądać księgi i dokumenty spółki wyłącznie w jego obecności.

Prawo indywidualnej kontroli może (ale nie musi) być wyłączone, jeżeli ustanowiono radę nadzorczą lub komisję rewizyjną. Możliwość ta wynika z  art. 213 § 3 kodeksu,  zgodnie z którym: W przypadku ustanowienia rady nadzorczej lub komisji rewizyjnej umowa spółki może wyłączyć albo ograniczyć indywidualną kontrolę wspólników. W związku z tym, aby skutecznie wyłączyć prawo kontroli, nie wystarczy podjęcie uchwały w tym przedmiocie, chyba że dotyczy ona zmiany umowy spółki. Jeżeli bowiem prawo kontroli nie zostało wyłączone w pierwotnej umowie spółki, jedyną drogą do pozbawienia wspólników uprawnienia z art. 212 jest zmiana tejże umowy.

Polecamy: Kiedy wspólnicy spółki z o.o. mają obowiązek wniesienia dopłat?